Notice: Trying to access array offset on value of type null in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/welcome-back-buyer/inc/settings/Options.class.php on line 255

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/welcome-back-buyer/inc/settings/Options.class.php on line 255

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/welcome-back-buyer/inc/settings/Options.class.php on line 255

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 776

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 776

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 777

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 777

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 778

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 778

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/wc-gallery/includes/functions.php on line 758

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/wc-gallery/includes/functions.php on line 759

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/wc-gallery/includes/functions.php on line 760

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/wc-gallery/includes/functions.php on line 761
Achtergronden van de verdraaiing van het nieuws - Christenen voor Israël
  • - Palestinians mourn at the morgue of Gaza City's al-Shifa hospital following explosions at al-Shifa Hospital and a nearby refugee camp in the Gaza Strip on Monday, which killed at least 10 children and left at least 30 people woundedat. Hamas said the explosions were a “direct” strike by Israeli drones, while Israel said they were caused by failed militant rockets fired by Hamas. July 28, 2014. Photo by Emad Nassar/FLASH90
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Achtergronden van de verdraaiing van het nieuws

    11 september 2014

    De beelden uit Gaza waren hartverscheurend. Ze waren echter ook onderdeel van een doelbewuste en geraffineerde vervormingsmachine. Een journalist met lange ervaring voert ons binnen in deze wereld.

    Je zag burgers sterven en lijden in Gaza. Je zag de vernietiging die Israëls militaire operatie tegen Hamas uitrichtte. Je hoorde van Israël dat Hamas raketten afvuurde vanuit dichtbevolkte woonwijken. En dat daarbij de hulpeloze burgers van Gaza gedwongen werden om als menselijk schild te dienen. Zij mochten niet hun huizen verlaten hoewel Israël juist hen gewaarschuwd had te vertrekken. Waarom hoorde (en hoor) je dit niet vanuit Gaza? Vaak was dat omdat de verslaggevers dit niet durfden te vertellen.

    In sommige gevallen zal er sprake zijn geweest van vooringenomenheid tegen Israël. In andere gevallen was het slechte verslaggeving – het verhaal dat zich aan je opdringt werd opgetekend: vernietiging, ellende, dood en begrafenissen. Wat er echt speelde, werd niet naar boven gehaald. Waaróm gebeurde dit? En hoe waren de machthebbers hier achter de schermen of – letterlijk – ondergronds mee bezig?

    Het is de gesel van de ‘journalistiek’ van de 21ste eeuw met z’n onmiddellijke voorpaginanieuwsverhalen, de eis om voortdurend te twitteren en te bloggen, de noodzaak om iets naar voren te brengen dat meer spectaculair is dan wat de concurrent publiceert; later worden de feiten wel onderzocht, als dat tenminste gebeurt.

    Voeg daar de onmogelijke bezuinigingen bij door nieuwsorganisaties overal ter wereld. Dit alles betekent dat steeds minder verslaggevers steeds meer verhalen moeten produceren, en gedeeltelijke verhalen inleveren terwijl ze aan het werk zijn. Dat is onmogelijk.

    Ik sta mezelf toe aanhalingstekens te gebruiken voor het woord ‘journalistiek’ omdat ik een halve eeuw journalist geweest ben. Ik ben jong begonnen en heb sinds 1972 over deze regio verslag uitgebracht, en ik ben bang dat mijn beroep niet meer is wat het was, en deze verandering is niet ten goede.

    Al deze elementen vormen een onderdeel van de reden waarom we uit Gaza niet het volledige verhaal kregen (en krijgen). Maar het belangrijkste element is de intimidatie van de verslaggevers ter plaatse.

    Intimidatie van journalisten
    Dit is niet nieuw. Ik heb het tientallen jaren meegemaakt. Despotische regeringen bedreigen journalisten, vallen journalisten aan en zetten journalisten in de gevangenis wanneer die iets van kritiek schrijven over de machthebbers. Andere verslaggevers verstaan die boodschap en laten daarom de kritiek achterwege.

    Het is niet ongevaarlijk om dit element van de situatie in Gaza aan het licht brengen. Het is een lang verhaal dat niet direct in detail verteld kan worden. Als die details namelijk wel worden genoemd, kunnen specifieke verslaggevers geïdentificeerd worden. Dan lopen deze mensen gevaar. Niet alleen de journalisten, maar ook hun geliefden. Maar als het verhaal niet verteld wordt, loopt het publiek ook gevaar. Dan komt niemand te weten waarom ze niet het hele verhaal te horen krijgen.

    Laten we als volgt te werk gaan: ik vertel vanuit mijn ervaring van veertig jaar als buitenlandse verslaggever hoe het werkt. Ik zal een paar voorbeelden geven, maar zeg niet precies om wie daarbij betrokken waren. Ook moet ik het nodige weglaten of aanpassen om hun sporen uit te wissen. Probeer dan ook niet om te gaan uitzoeken over wie ik schijf.

    Bescherming van journalisten
    De belangrijkste factor – zowel ten goede als ten kwade – is dat nieuwsorganisaties de veiligheid van hun verslaggevers als topprioriteit hebben. Wat het ook moge kosten om hen uit de gevarenzone te houden, dat wordt gedaan. Ik juich dat toe en ik steun dat, hoewel iedereen begrijpt dat dit beleid nadelig is voor het weergeven van de werkelijkheid en wordt uitgebuit door tirannieke regimes.

    In 2001 weigerde bijvoorbeeld een nieuwsagentschap videomateriaal vrij te geven van Palestijnen die de aanslagen op New York van 11 september aan het vieren waren, omdat Palestijnse militanten dreigden de fotograaf en zijn familie te vermoorden. Zoiets wordt een geloofwaardige dreiging genoemd. Het nieuwsagentschap laadde behoorlijke druk op zich vanwege de beslissing het videomateriaal achter te houden, maar bleef bij zijn beslissing. Hierdoor werd de wereld visuele documentatie van een belangrijke ontwikkeling onthouden.

    De drijfkracht om journalisten te beschermen, doorloopt het hele scala van serieus tot onzinnig. Bevreesd dat hun personeel gewond kon raken door stenen gegooid door Palestijnen, en Israëlisch legergeweervuur, importeerden nieuwsorganisaties gepantserde auto’s waarmee ze door de Westoever en Gaza reden. Die kostten een fortuin, en gingen telkens stuk. Toen stonden ze verslaggevers en fotografen toe op de Westoever in hun eigen auto’s rond te rijden – maar ze moesten een helm dragen. Fietshelmen van plastic. Dat is het onzinnige.

    Nu komt het serieuze. En typisch nieuwsbericht uit Gaza van de afgelopen oorlogsdagen beschreef de verwoesting, liet burgers uit Gaza aan het woord die in hartverscheurende details spraken over de doden onder hun familieleden en het verlies van hun bezittingen. En daarbij aangaven dat hun moeilijke levensomstandigheden veroorzaakt werden door de Israëlische militaire operatie. Ongeveer in het midden van het lange verhaal stond dan een enkel zinnetje dat vermeldde dat Israël beweerde dat Hamas raketten afschoot vanuit wijken bewoond door burgers. Op deze manier beschermen journalisten zichzelf tegen beschuldigingen dat zij niet ‘de andere kant’ aan bod laten komen.

    Maar feitelijk deden ze dat niet. Zij rapporteerden niet vanuit Gaza waar de raketinstallaties van Hamas opgesteld waren. Waar de ammunitie bewaard werd, waar de tunnelopeningen waren – als zij überhaupt de tunnels noemden, wat zij in dit geval niet deden.

    Een verslaggever van een Europees nieuwsagentschap vertelde een vriend dat hij gewapende Hamasleden raketten zag afvuren buiten zijn hotel. Maar hij maakte geen foto’s. Als hij dat gedaan had, zouden ze hem gedood hebben. Hij vertelde pas over het incident nadat hij veilig uit Gaza weg was. Blijkbaar had zijn nieuwsagentschap geen ‘stringer’ (een permanente plaatselijke contactpersoon of correspondent) daar, anders zou hij hierover niet hebben mogen praten, zelfs niet vanuit de betrekkelijke veiligheid van Tel Aviv zonder zijn stringer in gevaar te gebracht te hebben.

    Gevaar voor stringers
    Nieuwsagentschappen, kranten en tv netwerken gebruiken hun plaatselijke Palestijnse stringers om het meeste werk ter plekke te verrichten. In deze tijd van inkrimpingen in mijn beroepswereld zijn er niet genoeg verslaggevers, en zij die hier naartoe gestuurd worden, spreken niet vloeiend Arabisch en weten niet hoe zij hun weg moeten vinden hier.

    Naast de budgettaire beperkingen dachten nieuwsagentschappen er vaak over helemaal geen verslaggevers Gaza in te sturen vanwege het voortdurende gevaar, en niet vanwege de Israëlische luchtaanvallen. In 2007 werd BBC-verslaggever Alan Johnston ontvoerd door Palestijnse militanten en meer dan drie maanden vastgehouden. Veel andere buitenlandse journalisten werden in die tijd ontvoerd en voor een dag of twee vastgezet. Recent hebben er geen ontvoeringen plaatsgevonden, maar buitenlandse journalisten zijn een gemakkelijk doelwit. De boodschap was gehoord en begrepen.

    Vanwege gebrek aan een alternatief, begonnen nieuwsorganisaties meer en meer zich te verlaten op plaatselijke stringers, waardoor het regime aanzienlijke invloed via intimidatie naar zich toe trok. Aangenomen wordt dat nieuwsagentschappen dit alles zullen ontkennen – dat hoort er gewoon bij.
    In veel gevallen hebben angstige stringers er op aangedrongen dat hun naam niet onder de kop van een artikel vermeld zou worden. Sommigen zijn voor hun eigen veiligheid een tijdje uit Gaza weggeweest nadat een artikel met kritiek op het regime gepubliceerd of uitgezonden was. Gezinsleden zijn voor een poosje ondergedoken geweest. Als dus een plaatselijke correspondent naar huis terugkeert en zijn werk weer oppakt, is het vrij duidelijk hoe hij zich zal gedragen. Iedereen op het perscentrum weet dat en accepteert dat.

    Niet alleen in Gaza
    Op de Westoever, waar de betrekkelijk gematigde Fatah het voor het zeggen heeft, is het wat dit betreft niet beter dan met de Hamas in Gaza.

    Terug naar 2000. Twee Israëlische reservisten kwamen op onhandige manier in Ramallah terecht waar zij gelyncht en vermoord werden door een menigte gangsters. De weerzinwekkende foto van een Palestijn die zijn met bloedbevlekte handen trots omhoog stak uit een raam op de tweede verdieping nadat de lichamen van de soldaten naar beneden waren gegooid, staat in de herinnering van Israëli’s gekerfd.

    Toch meende een Italiaanse tv-zender publiekelijk zijn verontschuldigingen te moeten aanbieden voor de videobeelden van deze afschuwelijke gebeurtenis: spijtig werd verklaard dat een concurrerend netwerk hiervoor verantwoordelijk was, en dat zij nooit iets zouden doen wat de Palestijnse Autoriteit in een kwaad daglicht zou stellen. Hier kwam een zeldzame glimp aan het licht van hoe ‘journalistiek’ in dergelijke plaatsen werkt.

    Soms wordt zelfs het beste nieuws verdraaid in het tegendeel. Een Palestijnse verslaggever trok terecht een officieel Palestijns verhaal na van een Israëlische wegversperring vlakbij Ramallah op de Westoever. Daar was een zwangere vrouw overleden nadat Israëlische soldaten geweigerd hadden haar door te laten om naar het ziekenhuis te gaan. De verslaggever ging naar het ziekenhuis waar een arts het rapport bevestigde. Met een onbehaaglijk gevoel vertrok de verslaggever naar het primitieve kampement waar de vrouw woonde, en daar weerlegde haar echtgenoot het hele verhaal.

    Het oponthoud, zei hij, zat hem in het naar de hoofdweg komen en het vinden van een taxi. Toen die bij de wegversperring kwam, vervolgde hij, zorgden de soldaten ervoor dat iedereen aan de kant ging en zij met de grootste spoed naar het ziekenhuis kon – maar het was te laat. De verslaggever confronteerde toen de arts, die toegaf dat hij ‘voor de Palestijnse zaak’ gelogen had.

    Ongeveer tien jaar later weigerde dezelfde verslaggever, evenals andere, zich in te laten met een verhaal van een Palestijnse klokkenluider die door president Machmoud Abbas zelf was aangesteld om bewijs voor corruptie in de Palestijnse Autoriteit te vinden. Hij deed zijn werk waarschijnlijk te goed: hij werd ontslagen. Maar niet voordat hij – zo zei hij – 40 dozen met belastend materiaal met zich meenam dat mogelijk de vraag kon beantwoorden waar al die miljarden aan hulpgeld voor de Palestijnen gebleven was. De klokkenluider benaderde verschillende verslaggevers, maar niemand wilde erover publiceren totdat een plaatselijk Israëlisch tv-station een verslag uitzond. Naar mijn beste weten heeft een grondig onderzoek van de documenten (nog) niet plaatsgevonden.

    Het zou kunnen zijn dat met de jaren de verslaggever overtuigd was geraakt van de rechtvaardigheid van de Palestijnse zaak en weigerde verhalen te schrijven die zijn mede-Palestijnen negatief voor het voetlicht haalden. Of hij realiseerde zich dat als hij zulke verhalen vertelde, hij van zijn nieuwsbronnen afgesneden zou worden. Of nog erger.

    Aan de kant van de sterkste
    Dit is onderdeel van wat er in Gaza pas gebeurde en gebeurt. Al die tijd dat ik met Gaza te maken heb gehad, hebben lokale Palestijnse journalisten zich aangeschurkt tegen de machtigste partij. In het begin was dat Fatah.

    Dat begon te veranderen na het uitbarsten van de eerste intifada in 1987 toen Hamas als sterke macht tevoorschijn kwam. De plaatselijke correspondent voor twee grote Westerse nieuwszenders kreeg het bijvoorbeeld altijd voor elkaar als eerste in Gaza de Hamasverklaringen en -blaadjes in handen te krijgen. De blaadjes waren een hoofdbron van informatie over de nieuwe radicale gewelddadige islamitische groep.

    Uiteindelijk kwam ik er achter waarom hij altijd de eerste was – Hamas gaf hem de blaadjes om ze in het Engels te vertalen en dan gaf hij ze door aan zijn opdrachtgevers. Een speciale nieuwszender kreeg altijd het eerst videomateriaal van degenen die zelfmoordaanslagen pleegden. Dat waren de afscheidsredevoeringen, door Hamas-terroristen opgenomen, over het uitvoeren van een missie om zichzelf in Israël op te blazen. Het bleek dat de cameraploeg die voor de nieuwszender werkte, dezelfde was die de gedane verklaringen filmde.

    Dit zijn voorbeelden van plaatselijke verslaggevers die een kant kiezen zowel uit ideologische motieven als uit zelfbehoud.

    Typerend voor de regio
    Het is duidelijk dat molestatie van journalisten en verwrongen voorstelling van journalistiek niet uniek is voor Gaza en de Westoever. Dit is de situatie in heel de regio, behalve in Israël. Tijdens mijn tweejarig verblijf in Egypte, zag ik verschillende collega’s van mij geslagen en getreiterd worden en gearresteerd. Het Egyptische regime dat door het leger gesteund wordt, zette verslaggevers voor Al Jazeera vorig jaar december gevangen, met de aanklacht dat zij tot een terreurorganisatie behoorden, of deze assisteerden. Drie van hen, waaronder de Australiër Peter Greste en hoofdredacteur Mohamed Fahmy, een Egyptische Canadees, zijn veroordeeld tot gevangenisstraffen van zeven tot tien jaar.

    Sommige maatregelen worden in stilte genomen. Een nieuwszender haalde zijn fotograaf uit Saudi-Arabië omdat het regime hem niet zou toestaan van wat dan ook maar foto’s te maken. Plaatselijke verslaggevers blijven duidelijk uit de buurt van controversiële onderwerpen. Dus over een van de belangrijkste landen in het Midden-Oosten, en wellicht van de wereld, wordt niet correct verslag gedaan omdat het regime dat niet toestaat.

    We krijgen soms nieuws uit Iran, maar plaatselijke correspondenten daar zijn er praktisch toe veroordeeld officiële nieuwsberichten en interviews te herschrijven. Iran geeft heel spaarzaam persberichten vrij, als die er al zijn. En als een verslaggever eruit gezet is – wat velen is overkomen – dan kan zijn nieuwsorganisatie hem niet vervangen. Dus de keus is: of officieel nieuws dat de regering naar de mond praat, of helemaal geen nieuws.

    Zowel de Syrische regering als sommige rebellengroepen in Syrië, ontvoeren journalisten en doden ze in het ergste geval. In het beste geval worden de verrichtingen van journalisten aan strenge banden gelegd. Veel van het nieuws dat uit Syrië komt, is in de vorm van videoclips die door de ene of door de andere kant gemaakt zijn. Sommige clips zijn zo duidelijk vervalst dat ze bijna humoristisch zijn – bijna, want een video waarin klaarblijkelijk het levend begraven van rebellen door het Syrische leger ten tonele wordt gevoerd, is nu niet iets voor komisch entertainment. Overbodig te zeggen dat plaatselijke Syrische correspondenten zeer zorgvuldig hun begrenzingen in acht nemen, en soms voor weken achtereen verdwijnen wanneer dingen te riskant worden.

    Natuurlijk zullen journalisten je niet vertellen wat er mist in de berichtgeving. Hun presentatoren en redacties zullen je niet uitleggen waarom grote delen van het verhaal op een bepaalde manier gekleurd zijn of vanuit een bepaald gezichtspunt belicht. Zij willen de levens van hun verslaggevers niet in gevaar brengen.

    Dit is de belangrijkste reden waarom video’s en fotomateriaal vrijelijk uit Gaza lijken te stromen. Maar kritieke elementen van het verhaal zelf, kunnen dat niet en ook niet alle foto’s en al het videomateriaal. Het geeft de indruk dat van het gebeurde verslag is gedaan, terwijl alleen een deel van het verhaal verteld is – soms een klein deel.

    Wat we alleen kunnen doen is dit in gedachten houden: de wereld gaat niet te werk volgens onze democratische standaarden van persvrijheid. Het kan zijn dat wat we zien, niet de hele waarheid is. In feite kunnen we ervan uitgaan dat dit zo is.

    Israëlische censuur
    En dan is er Israël met de meest vrije, respectloze pers in de regio, wat overigens niet veel zegt. Israëlische kranten laten het wijde spectrum aan politieke standpunten zien (en dat is heel wijd, ja). Een krant drong aan op een einde aan het conflict in Gaza, terwijl de volgende erop hamerde dat de operatie moest voortduren totdat Hamas ‘totaal uitgeroeid’ is, waarbij een angstaanjagende Bijbelse term werd gebruikt.

    Maar, brengen misschien sommigen naar voren, Israël heeft die vreselijke ondemocratische militaire censuur. Het leger beslist wat gedrukt kan worden en wat niet. De status-quo is zo afschuwelijk dat de meeste nieuwszenders die vanuit Israël rapporteren, de noodzaak voelen elke keer wanneer een verhaal is voorgelegd aan de censor, hun lezers of kijkers hierover te informeren en te vertellen of het verhaal al dan niet als resultaat van de censuur, veranderd is.

    Censuur kan verontschuldigd worden voor een natie die oorlog voert. Maar in de eeuw van de instant communicatie heeft de Israëlische censuur afgedaan. Niet dat het niet gerechtvaardigd is – het werkt gewoon niet meer. Het is te gemakkelijk de censor te ontduiken en alles wat je maar wilt op het internet te publiceren.

    Waarschijnlijk doet het feit van censuur Israël meer schade dan goed, juist omdat het erop lijkt alsof de regering nieuws aan het controleren is. In de praktijk gebeurt dat niet. De censuur betreft militaire operaties die aan de gang zijn, alsook een lijst van zaken die gezien worden als nationale veiligheidsaspecten. In de werkelijkheid worden militaire operaties in uitvoering de hele tijd nu direct geblogd, getwitterd en uitgezonden. Er is niets wat het leger hiertegen kan doen, dus waarom nog de poging tot censuur handhaven?

    Aan de andere kant kan het tegenovergestelde argument naar voren gebracht worden. Het is niet zo dat Israëlische censuur feitelijk het nieuws inperkt dat hier vandaan komt. Dat men het noodzakelijk acht laat in feite zien hoe vrij de nieuwsmedia zijn.

    Het staat in scherp contrast met de rest van de regio waar geen noodzaak bestaat voor censuur. Brute intimidatie van verslaggevers en bedreigingen aan hun adres hebben veel meer effect.

    Dit artikel is geschreven door Mark Lavie en verscheen in The Tower Magazine | Vertaling: Evelien van Dis | Foto: Flash90

    Mark Lavie is een ervaren journalist voor verschillende Amerikaanse nieuwszenders en auteur van ‘Broken Spring: An American-Israeli Reporter’s Close-Up View of How Egyptians Lost Their Struggle for Freedom.’