Notice: Trying to access array offset on value of type null in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/welcome-back-buyer/inc/settings/Options.class.php on line 255

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/welcome-back-buyer/inc/settings/Options.class.php on line 255

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/welcome-back-buyer/inc/settings/Options.class.php on line 255

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 776

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 776

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 777

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 777

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 778

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 778

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/wc-gallery/includes/functions.php on line 758

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/wc-gallery/includes/functions.php on line 759

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/wc-gallery/includes/functions.php on line 760

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/wc-gallery/includes/functions.php on line 761
Holocaust Namenmonument haalt slachtoffers naar voren - Christenen voor Israël
  • De Nederlandse voorzitter van het Holocaust Namenmonument, David Grishaver, in de steenfabriek Rodruza waar stenen worden vervaardigd voor een op te richten gedenkmonument in Amsterdam. - Foto: Marcel Molle/Nederlands Auschwitz Comité
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Holocaust Namenmonument haalt slachtoffers naar voren

    27 januari 2020

    Niet lang na het einde van de Tweede Wereldoorlog werd de Nederlandse kunstenaar Jaap Kaas door de leiders van de overlevende Joodse gemeenschap in Nederland benaderd om een monument te ontwerpen. Driekwart van de Nederlands-Joodse bevolking was vermoord in de nazi-doodskampen, en Kaas, eveneens Joods, vond dat met het bouwwerk elke persoon van de meer dan honderdduizend niet teruggekomen Nederlandse Joden met naam herinnerd zou moeten worden.

    Jammer genoeg voor de beeldhouwer en grafisch kunstenaar Kaas, werd zijn ‘namenconcept’ verworpen door het monumentcomité: het was “provocatief in plaats van dankbaar.”

    Direct na de Tweede Wereldoorlog was de situatie van de Nederlandse Joodse overlevenden onbestendig. Verschillenden van hen waren Nederland reeds ontvlucht, omdat het land onverschillig stond tegenover hun naoorlogse, benarde toestand. Zij die wel bleven, waren niet in staat de gemeenschapsinstellingen die nodig waren om het Joodse leven in stand te houden, nieuw leven in te blazen.

    Zeventig jaar nadat het Joodse monument comité het voorstel van Kaas verwierp, zal zijn idee verwezenlijkt worden in het midden van het voormalige ‘Joodse kwartier’ van Amsterdam. Daar zal het bouwwerk het in 1950 door de Joodse gemeenschap opgerichte Monument van Joodse Dankbaarheid vervangen.

    Als alles volgens plan verloopt zal het door Daniel Libeskind ontworpen Holocaust Namenmonument tijdens de zomer van 2021 voor het publiek open gaan. Het monument wordt opgetrokken op een stuk land ter grootte van een basketbalveld. Het bouwwerk zal een van de grootste Holocaust namen-gedenkmonumenten in Europa zijn.

    Ontwerp door Daniel Libeskind van het te bouwen Holocaust Namenmonument in Amsterdam, Nederland 2019| Beeld: Nederlands Auschwitz Comité

    Bijna tien jaar lang is het Nederlandse Auschwitzcomité bezig geweest een plek te vinden voor het monument. Toen het nabijgelegen Wertheim Park aangewezen was als een geschikte locatie, begonnen buurtbewoners een intensieve campagne om het plan te dwarsbomen. Er zijn tientallen wettelijke hoorzittingen, petities, opdrachten en andere hobbels geweest op deze lange weg.

    De plek die momenteel voor de bouw wordt klaargemaakt, ligt langs een hoofdweg, de Weesperstraat – vóór de Hermitage. Precies op die plek waar voor de oorlog de Joden het meest dicht op elkaar woonden. Om de hoek staat de imposante Portugese Synagoge. Bij de eerste nazi-overvallen op de Joodse gemeenschap in 1941 werden honderden Joodse mannen vlak voor deze synagoge gearresteerd en naar hun dood gestuurd. Van bovenaf gezien zullen de 102.000 stenen – elk met de naam van een slachtoffer – grote Hebreeuwse letters vormen van het woord ‘HERINNER’. Bezoekers zullen door een schuin aflopend onregelmatig doolhof wandelen dat ’s nachts opvallend verlicht zal zijn.

    Ontwerp van Libeskind: het wandelen door het te plaatsen Holocaust Namenmonument in Amsterdam. | Beeld: Nederlands Auschwitz Comité

    Terwijl baanbrekend werk is verricht in de laatste weken, staat het in verval rakende Monument van Joodse Dankbaarheid nog onbestendig in het midden van de bouwplaats. Binnenkort zal het worden verwijderd en verhuizen naar het begin van de straat waar het voor het eerst werd neergezet in 1950 voordat het verplaatst werd om ruimte te maken voor een ondergrondse doorgang.

    Bouwplaats voor het Holocaust Namenmonument, waarop de namen van 102.000 Nederlandse Holocaust slachtoffers vermeld worden. | Foto: Matt Lebovic/The Times of Israel

    Volgens Fedde Schouten, woordvoerder van het Nederlandse Auschwitz Comité, zullen spoedig stalen platen worden neergelegd op het terrein nadat kabels en gas- en elektrische leidingen uit de grond gehaald zijn. Dit gebeurt als voorbereiding om het terrein te effenen. Maart 2020 zou dit klaar moeten zijn, vertelde Schouten aan The Times of Israel.

    Bouwplaats Holocaust Namenmonument met links het Monument van Joodse Dankbaarheid. | Foto: M. Lebovic/The Times of Israel

    ‘Het is niet een bescheiden monument’

    Toen de Nederlandse Joodse overlevenden na de oorlog naar Nederland terugkeerden, werden ze vaak met argwaan en vijandigheid bejegend. Veel ouders konden bijvoorbeeld niet eens hun kinderen terugkrijgen die ze voor onderduik hadden achtergelaten; ook bestond er discriminatie als het ging om het krijgen van huizen of banen.

    Dit was de context waarin de Joodse gemeenschapsleiders hun ‘dankbaarheidsmonument’ creëerden, om ‘het Nederlandse’ te verheerlijken. Het was een tijd waarin iedereen in het land een strijd moest voeren om eten op tafel te krijgen en om de schade te repareren die vijf jaren Duitse bezetting teweeg had gebracht. Het was overduidelijk dat de Joden niet een speciaal geval vormden onder de slachtoffers.

    De hoofdtekst op het witte kalkstenen Dankbaarheidsmonument prees het Nederlandse volk voor “het beschermen van Joden met hun levens,” en dat Nederlandse Joden “bemoedigd zijn door uw verzet.” Er werd geen melding gemaakt van de meer dan 100.000 vermoorde slachtoffers – verhoudingsgewijs méér dan in welk ander West-Europees land dan ook.

    Volgens Schouten van het Nederlandse Auschwitz Comité staat het Monument van Joodse Dankbaarheid duidelijk in contrast met het te bouwen Holocaust Namenmonument.

    “Er is een groot verschil tussen de beide monumenten,” zei Schouten. “De benadering van het Dankbaarheidsmonument werd breed gezien als het opsmukken van wat feitelijk had plaatsgevonden [als het gaat over het Nederlandse verzet tijdens de Holocaust],” zei de woordvoerder.

    “Het Dankbaarheidsmonument heeft nu slechts een historische waarde: het is een voorbeeld van hoe mensen in die dagen dachten over wat er gebeurde. Het was een tijdsperiode waarin je niet toegestaan werd kritiek te uiten op de manier waarop we nu gewend zijn te doen,” zei Schouten. Zijn organisatie moet nog 1.7 miljoen euro bij elkaar zien te krijgen voor het project.

    “Het Namenmonument,” zei Schouten, “zal voor huidige en toekomstige generaties dienen als een herinnering aan de gevaren van racisme en discriminatie. En in zekere zin is het geen bescheiden monument. Het is een stevige en vastberaden verklaring!

    Over de auteur