Notice: Trying to access array offset on value of type null in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/welcome-back-buyer/inc/settings/Options.class.php on line 255

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/welcome-back-buyer/inc/settings/Options.class.php on line 255

Notice: Trying to access array offset on value of type null in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/welcome-back-buyer/inc/settings/Options.class.php on line 255

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 776

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 776

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 777

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 777

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 778

Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/woocommerce/includes/wc-formatting-functions.php on line 778

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/wc-gallery/includes/functions.php on line 758

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/wc-gallery/includes/functions.php on line 759

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/wc-gallery/includes/functions.php on line 760

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/cvi/domains/christenenvoorisrael.nl/public_html/wp-content/plugins/wc-gallery/includes/functions.php on line 761
Jordanië kan veranderen … - Christenen voor Israël
  • De Jordaanse vlag boven de kustplaats Aqaba aan de Rode Zee. - Foto: Wikimedia Commons
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Jordanië kan veranderen …

    6 juli 2020

    “Niets is bedrieglijker dan een voor de hand liggend feit.” (Sherlock Holmes)

    “Israël moet op de meest directe en duidelijke manier aan Washington laten zien dat de welvaart van Jordanië voor Israël een veiligheids- en strategisch belang van de eerste orde is.” Dit zei voormalig hoofd van de Mossad, Efraim Halevy, tijdens een herdenkingsbijeenkomst van 25 jaar vrede tussen Israël en Jordanië.

    Een van de onderwerpen die vorig jaar vanwege al Israëls verkiezingsperikelen weinig media-aandacht kreeg, was Israëls verhouding met Jordanië en de veelzeggende vooruitzichten voor de toekomst. (Sinds 26 oktober 1994 bestaat er vrede tussen Israël en Jordanië.)

    Een vitaal Israëlisch belang

    Het is begrijpelijk dat er veel meer aandacht gegeven wordt aan Israëls noordelijke en zuidelijke front vanwege de regelmatig voorkomende geweldsuitbarstingen. In het noordelijke gebied is Israël betrokken geraakt bij het inperken van Iraanse legerbases in Syrië en Libanon, en in het zuiden houdt Israël het geweld aan de grens met Gaza in toom.

    De neiging bestaat om het enorme belang van Israëls oostgrens met Jordanië vaag te houden, en als een direct uitvloeisel daarvan, eveneens de bergketen die deze grens scheidt van Israëls dichtbevolkte kustvlakte.

    De potentiële veranderlijkheid langs Israëls langste grens werd in de herfst van vorig jaar scherp naar voren gebracht door Ephraim Halevy tijdens een conferentie die stilstond bij het 25 jarig bestaan van het vredesverdrag tussen Israël en Jordanië. Halevy is het vroegere hoofd van de Mossad en een van de initiatiefnemers van het verdrag.

    Volgens Halevy zou Israël enerzijds bij Amerika moeten lobbyen ten behoeve van het Hasjemitische Koninkrijk en anderzijds zou het Israëlische veiligheidsapparaat plannen moeten opstellen die inspelen op verschillende mogelijke toekomstige alternatieve scenario’s in Jordanië. Hij gaf aan: “Israël moet op de meest directe en duidelijke manier aan Washington laten zien dat de welvaart van Jordanië voor Israël een veiligheids- en strategisch belang van de eerste orde is.”

    Met andere woorden: in Halevy’s opvatting is de stabiliteit en de welvaart van Jordanië een zwaarwegend Israëlisch belang, “geen belang van Jordanië zelf, en het verschilt van de banden met andere landen om ons heen.”

    ‘Jordanië zou een Israëlische topprioriteit moeten zijn …’

    Het is ietwat ironisch dat Halevy zijn pleidooi deed, nadat de Jordaanse koning Abdullah nog geen 24 uur eerder de Algemene Vergadering van de VN toesprak en de helft van zijn toespraak wijdde aan het hekelen van Israël. Ondanks Abdullah’s openlijke uiting van vijandschap is het echter niet moeilijk Halevy’s perspectief te begrijpen. Tenslotte is Israëls oostgrens sinds de vroege jaren zeventig van de vorige eeuw vredig geweest onder de Hasjemitische dynastie.

    Inderdaad is een ogenschijnlijk gematigd pro-westers regime in Amman aantrekkelijk, gezien de mogelijke Midden-Oosterse alternatieven. In overeenstemming hiermee betreurde Halevy het feit dat de Amerikaanse regering het belang van Jordanië niet meer zo zwaar liet meewegen. Hij zei: “De VS heeft Jordanië de rug toegekeerd … Al drie jaar lang is er geen Amerikaanse ambassadeur in Jordanië!”

    Hij waarschuwde veelzeggend: “…Het onderwerp Jordanië zou topprioriteit moeten hebben, omdat het te laat zal zijn als er iets in Jordanië gebeurt –God verhoede – en er een andere realiteit aan de overkant van de rivier de Jordaan zal zijn en we terugkeren naar de situatie waarin de grens niet langer onze langste en rustigste grens is, maar onze langste en meest problematische.” Hij vervolgde waarschuwend dat dit binnen een tijdsbestek van twee jaar zou kunnen gebeuren. Om deze reden drong hij aan op het sturen van Israëlische vertegenwoordigers naar Washington om te pleiten voor Amerikaanse steun om de stabiliteit van het Hasjemitische regime in Amman te verzekeren.

    Op de rand van wankelen?

    Wanneer iemand zo pro-Jordaans en zo nauw verbonden aan de monarchie als Halevy, zo’n schrille klaroenstoot geeft moet dit serieus genomen worden. Het moet duidelijk zijn dat de gevaren waarvoor hij waarschuwt, inderdaad dreigend zijn.

    De Jordaanse economie is zwaar afhankelijk van geïmporteerde energie. De buitenlandse hulp staat er al verschillende jaren slecht voor. Maatschappelijk ongenoegen bereikt een kookpunt waardoor grootschalige straatrellen zich voordoen, regeringswisselingen en afkalving van de reeds lang bestaande steun voor de monarchie.

    Hoewel het land kampt met meer dan een miljoen voornamelijk Syrische vluchtelingen, wijzen veel Jordaniërs nu naar economisch wanbeheer en een te sterk leunen op internationale hulp en assistentie van het Internationale Monetaire Fonds als de fundamentele rampspoed die hun land teistert, en niet naar de Syrische crisis.

    Nu de werkloosheid omhooggeschoten is tot bijna 20% en het schrikbeeld van afnemende hulp dreigt, loopt zelfs de koning gevaar om de steun te verliezen van zijn traditionele basis, de Jordaanse bedoeïenenstammen die de ruggengraat van zijn regime uitmaken. Zo ontstond in maart 2019 een protestbeweging geïdentificeerd met de grote Jordaanse Bar Hassan stam. Zij legden een hardvochtige verklaring af tegen de koning waarin ze hem en zijn familie beschuldigden zich te gedragen als ‘halfgoden’ en hem vroegen om een af te treden

    Roep om regimeverandering

    In de woorden van de verklaring: “De crisis in Jordanië is een regimecrisis, niet van een of andere [specifieke] regering. Het is een corruptiecrisis die ontstaan is doordat de Koning, zijn vrouw en zijn familie… toegestaan werd te doen zoals zij willen. Zij konden de macht uitbreiden die hun in de grondwet van Jordanië verleend is. Dit heeft geleid tot het ontstaan van een groep machtige, corrupte personen die door het hele land afbrekend en vernietigend bezig geweest zijn onder persoonlijke begunstiging van de Koning en Koningin.

    Hierdoor is het Jordaanse volk monddood gemaakt en is het uitgesloten van deelname aan het meebeslissen en zelf-regering. We zijn daardoor van de misleidende fase van vragen om hervorming doorgeschoven naar de eis van een allesomvattende verandering in het regeringssysteem …”

    Belangrijk is dat andere bedoeïenenstammen zoals Bani Abbad en Bani Hamida eveneens steun betuigd hebben aan de Bani Hassan-verklaring. En hoewel een paar hoogwaardigheidsbekleders van de stammen deze verwierpen en steun aan de koning uitspraken, heeft de verklaring in officiële kringen voor grote consternatie gezorgd.

    Daar komt bij dat gepensioneerde overheidsambtenaren en militair personeel – velen van hen stamleden die vroeger deel uitmaakten van de gevestigde orde – ook deelnamen aan de openbaren protestdemonstraties. Een aantal politici en gepensioneerde legerofficieren die zichzelf het Nationale Voortzetting Comité noemen, gaf een verklaring uit waarin de koning [en het hof] zwaar bekritiseerd werden vanwege misbruik van hun gezag. Het NVC riep op tot maatregelen om de macht van de monarchie in te perken.

    Nog een bron van kritiek is de Moslimbroederschap. De beweging is veel van z’n drijfkracht kwijtgeraakt door interne verdeeldheid en de zwakke optredens in landen waar de Moslimbroederschap (MB) aan de macht was. Toch buit de beweging nog steeds de ontevredenheid over veel regeringsbeleid uit. Eerder dit jaar publiceerde het Islamitische Actie Front (de politieke tak van de MB) een verklaring waarin de groeiende werkloosheid, met name onder jongeren, toegeschreven werd aan het economische beleid van het regime, en riep op tot verandering van het politieke en economische bestel.

    Beperkt ‘houdbaar?’

    Het lijkt dus dat Halevy ruimschoots redenen heeft bezorgd te zijn. Hij heeft gelijk met zijn diagnose dat de Hasjemitische dynastie op weinig succesvolle manier de macht probeert vast te houden. Dit betekent niet dat zijn voorgeschreven remedie – een ploeterende monarch in het zadel houden – noodzakelijkerwijs opgevolgd moet worden.

    Hoewel op het eerste gezicht heel goed aanvaardbaar, moeten we niet de waarschuwing vergeten waarmee dit artikel begon: ‘Niets is bedrieglijker dan een voor de hand liggend feit.’ Israël kan niet de verantwoordelijkheid op zich nemen het huidige socio-economische systeem van Jordanië veilig te stellen hoe bedrieglijk verleidelijk het idee ook kan zijn.

    Israël heeft slechte ervaringen met regimeverandering in landen die eens redelijk welwillend tegenover Israël stonden, zoals Turkije voor Erdogan, Iran onder de sjah, het Egypte van Moebarak en Libanon onder Bashir Gemayel. Deze laatste in het bijzonder onderstreept dat Israël weinig kan doen om de duurzaamheid van een betrekkelijk vriendelijk regime te garanderen als binnenlandse krachten anders willen.

    Daarom moeten de planners van Israëls nationale strategie wijselijk ervan uit gaan dat het Hasjemitische regime een beperkte (niet per se al bekende) houdbaarheid heeft. Klaarblijkelijk moet de nadruk gelegd worden op het tweede deel van Halevy’s aanbeveling:
    “Israëls veiligheidsbestel moet plannen maken die inspelen op mogelijke alternatieve scenario’s in het Hasjemitische Koninkrijk.”

    Jordanië, regimeverandering en Trump

    De instabiliteit van Jordanië en het vooruitzicht van ‘mogelijke alternatieve scenario’s (regimeverandering) blijken nu van groot belang te zijn in het licht van het onlangs gepubliceerde vredesplan van president Trump om het Arabisch-Israëlische conflict te beëindigen.

    Hoewel de details nog niet helemaal helder zijn, lijkt het erop dat het aan Jordanië toebedeeld is een grote rol te spelen, al of niet met tegenzin. Daardoor zal de uitvoerbaarheid van het vredesinitiatief – eigenlijk: z’n aanvaardbaarheid – indringend bepaald worden door het soort regime ten oosten van de rivier de Jordaan en of dit regime hoop biedt voor stabiliteit in de regio of niet. Daarbij ontbreekt bijna elk vooruitzicht dat het volgende regime in Amman gunstiger tegenover Israël zal staan dan het huidige.

    Dit brengt ons terug bij het cruciale strategische belang van de heuvels van Judea en Samaria en de Jordaanvallei. Bij talloze gelegenheden heb ik er dringend op gewezen dat deze heuvels de enige topografische grens vormen tussen Jordanië en de dichtbevolkte kustvlakte.

    Strijdkrachten die deze bergen beheersen, zullen ook feitelijk zeggenschap hebben over alle vliegvelden van Israël (militaire en burger- waaronder Ben-Gurion de enige internationale luchthaven), de belangrijke havens en marinebases, hoofdwegen (trein- en verkeerswegen), vitale infrastructuursystemen als elektriciteitscentrales, ontziltingfabrieken en waterdistributieinstallaties; burgerlijke regeringscentra en militaire hoofdkwartieren en 80% van de burgerbevolking en commerciële activiteit.

    Dit alles zal binnen schootsafstand zijn van goedkope, snel beschikbare wapens die reeds eerder tegen Israël gebruikt zijn vanuit gebieden waaruit Israël zich heeft teruggetrokken en overgegeven heeft aan Arabisch beheer. Daarom zal elk plan dat terugtrekking door Israël uit dit vitale gebied tot gevolg heeft, cruciaal afhangen van het type regime in Jordanië.

    Wat een dergelijk plan ook zou omvatten, het blijft het doorslaggevend of Jordanië bestuurd wordt door een regering die Israël-vijandige strijdkrachten tegengaat, of een regime dat hun agressieve intenties onverschillig laat, of erger, medeplichtig aan de vijand wordt.

    Zou het vredesplan van Trump beduidende territoriale concessies met zich mee brengen, dan kan Israël in een situatie terechtkomen waarin het te kampen krijgt met een enorme uitbreiding van vijandelijk gebied dat zich uitstrekt van Tel Aviv’s buitenwijken tot aan de grens met Irak en misschien verder.

    Daarom moet Israëls veiligheidsapparaat inderdaad plannen ontwerpen om in te spelen op toekomstige alternatieve scenario’s in Jordanië – niet alleen hoe ermee om te gaan als ze zich voordoen, maar ook om deze tegen te houden voordat ze zich voordoen.

    Thema

    jordanie

    Over de auteur